Het woord „halal“ komt uit het Arabisch en betekent in het Nederlands „toegestaan“ of „geoorloofd“. Halal verwijst dus naar alle levenswijzen, handelingen en voedingsmiddelen die volgens de islamitische wet zijn toegestaan. Het tegenovergestelde van „halal“ is „haram“, wat in het Nederlands „verboden“ betekent. Zo is bijvoorbeeld het eten van varkensvlees en ook varkensgelatine in snoepjes haram voor moslims – dus verboden (halalsnoepjes zonder varkensgelatine vindt u hier). Welke handelingen en voedingsmiddelen voor moslims halal (toegestaan) en haram (verboden) zijn, blijkt uit de geschriften van de Koran en de levenswijze van de profeet Mohammed (s).  

Halal en haram zijn twee basisprincipes die betrekking hebben op het hele menselijke (samen)leven. Ze hebben betrekking op alles wat bij het leven hoort. Rechten tussen mensen, familie- en burenrelaties, de behandeling van dieren, de omgang met het milieu en ook financiën en bankieren zijn, net als voeding, slechts enkele voorbeelden van zaken die door het halal-haramprincipe worden geregeld.

Halal vlees en het concept van de islamitische slacht

Bij de beoordeling van halal-haramclassificaties krijgt vlees vaak de meeste aandacht. Om een bepaalde vleessoort of een voedingsmiddel dat vlees bevat als halal (Welke voedingsmiddelen zijn halal?) te kunnen classificeren, spelen niet alleen de keuze van het dier, maar ook de werkwijze bij de voorbereiding en uitvoering van de slacht en de verwerking van verschillende vleesproducten een belangrijke rol. In dit artikel ligt de focus op de voorbereiding, de voorwaarden en de uitvoering van het slachten.

Islamitisch slachten hetzelfde als ritueel slachten?

Taalkundig is het in het Duitse taalgebruik ingeburgerd om voor de islamitische slachtmethode de uit het jodendom bekende term „ritueel slachten“ te gebruiken. In principe zijn er grote overeenkomsten met het concept „koosjer“, maar om misverstanden en inhoudelijke overlappingen te vermijden, maken sommige certificeerders onderscheid en vatten ze de „islamitische regelgeving“ samen onder de naam „islamitisch slachten“.

De regelgeving voor islamitisch slachten - een leidraad

Net als voor toegestane (halal) en verboden (haram) voedingsmiddelen bestaan er ook richtlijnen van certificeringsinstanties voor het slachten zelf. Deze zijn gebaseerd op de Koran, de soenna van de profeet Mohammed (s) en talrijke juridische adviezen, en houden rekening met de geografische omstandigheden en technologische mogelijkheden in het tijdperk van industriële standaarden en geautomatiseerde processen. Volgens de volgende richtlijnen van de Europese halalcertificeringsinstantie

• mogen uitsluitend toegestane (halal)dieren worden geslacht (dus geen varkensvlees).
• moet degene die slacht moslim zijn.
• moet het geslachte dier tijdens het slachten levend zijn.
• mogen verdovingsmethoden worden gebruikt om pijn en lijden te voorkomen* (meer informatie hierover vind je verderop). 
• mag het dier echter niet door de verdoving of op een andere manier vóór de beslissende snede zijn gestorven.
• moet in de naam van Allah worden geslacht.
• mag het dier onder geen beding worden gekweld of worden blootgesteld aan stress en/of lijden.
• moet een eventueel vervoer naar het slachthuis zo voorzichtig mogelijk verlopen.
• moeten de slachtmessen zo scherp mogelijk zijn, zodat er snel en schoon kan worden gesneden.
• is het ongewenst om tijdens het slachten de nek van het dier te breken.
• moet het dier volledig kunnen uitbloeden. 

De islamitische slacht volgens halalcriteria is voltooid wanneer de luchtpijp en de slokdarm, evenals beide halsslagaders onder het strottenhoofd, snel zijn doorgesneden. Daarbij moeten ten minste drie van de vier genoemde delen worden doorgesneden.

In principe kun je de volgende richtlijn aanhouden:

Bij het houden, vervoeren, voorbereiden, slachten en nabehandelen moet erop worden gelet dat het dier als schepsel van God wordt gerespecteerd en waardig wordt behandeld.

De profeet Mohammed (s) onderstreept deze uitspraak met de volgende overlevering:

„Wie (tegenover een levend wezen) onbarmhartig is, zal (van Allah ta‘ala) geen genade ontvangen.“¹

De overlevering van de profeet Mohammed (s) maakt eens te meer duidelijk dat de vraag naar halal niet alleen betrekking heeft op de keuze van het dier en de slachtmethode, maar ook een diervriendelijke en soortgerichte behandeling vereist.

Halal is een universeel concept dat een breed spectrum bestrijkt, van de huisvesting van het dier tot de verwerking ervan tot producten. Omdat het idee van halal zo'n diepgaand en breed gebied bestrijkt, belicht het volgende artikel alle belangrijke aspecten van het productie- en verwerkingsproces van een halal voedingsmiddel.

Opmerking over bedwelmingsmethoden