Wanneer zijn levensmiddelen halal?

Allah zegt in de Koran:

Uit dit vers uit de heilige Koran blijkt dat bepaalde levensmiddelen in de islam zijn toegestaan voor consumptie (halal; wat betekent halal?) en niet zijn toegestaan (haram). Waar je op moet letten bij een islamitisch conforme voeding, wordt hieronder beschreven. 

Is een levensmiddel halal of haram?

Een nauwkeurige lijst van welke levensmiddelen toegestaan (halal) en verboden (haram) zijn, zou enerzijds leiden tot een enorme halal-database en anderzijds zelfs misleidend en op den duur onjuist zijn, aangezien levensmiddelen, hun ingrediënten en productiemethoden voortdurend veranderen. Veel belangrijker is het om de concepten achter wat toegestaan (halal) en verboden (haram) is te begrijpen en er als praktiserende moslim, restauranteigenaar of levensmiddelenproducent rekening mee te houden bij de consumptie, distributie of productie van een levensmiddel. Hierbij is het belangrijk op te merken dat toegestane en verboden levensmiddelen alleen kunnen worden beoordeeld met inachtneming van de Sunnah¹ van de profeet Mohammed (s), naast de Koran als primaire bron. De informatie uit de Koran wordt aangevuld door overleveringen van de profeet.

Maar allereerst: wat zegt de Koran?

Afzonderlijke vertaalpogingen van de noodzakelijke verzen naar het Duits zijn niet voldoende begrijpelijk geformuleerd. Daarom willen we hier twee versies van soera Al-Baqarah/De Koe, vers 173, opnemen die elkaar goed aanvullen:

1. „Hij heeft jullie alleen (het genot van) natuurlijk gestorven dieren, bloed, varkensvlees en datgene waarover iets anders dan Allah is aangeroepen, verboden. Maar als iemand (daartoe) gedwongen is, zonder (ernaar) te verlangen en zonder de maat te overschrijden, treft hem geen schuld; waarlijk, Allah is alvergevend, barmhartig.“

2. „Hij heeft jullie verboden dode dieren te eten, evenals bloed, varkensvlees en dieren die aan andere godheden dan God zijn gewijd. Maar wie daarvan eet uit noodzaak, zonder te overdrijven of kwade bedoelingen te hebben, treft geen schuld. God is vol van vergeving en barmhartigheid.“

Deze uitspraak komt in de Koran op verschillende plaatsen telkens in vergelijkbare vorm terug. De informatie die we krijgen, kan als volgt worden opgesplitst: de consumptie van

• varkensvlees
• bloed
• dieren die een natuurlijke dood zijn gestorven of dood zijn geboren

is uitdrukkelijk verboden. Ook is het niet toegestaan vlees te eten van dieren die niet in de naam van Allah zijn geslacht, maar bijvoorbeeld aan afgoden zijn opgedragen of willekeurig, zonder gebed of opdracht, zijn geslacht. Deze delen van het vers verwijzen naar een voorislamitisch gebruik uit de tijd van de afgodendienst, toen dieren werden geslacht en aan afgoden opgedragen. Met de openbaring van het genoemde Koranvers werden deze misstanden opgeheven door ze in de categorie ‘haram’ onder te brengen. Tot slot bevat dit vers nog een belangrijke les: onder bepaalde omstandigheden mogen voedingsmiddelen uit de categorie ‘haram’ tijdelijk als ‘halal’ worden aangemerkt. Een belangrijke kanttekening hierbij: grote trek, eetlust, interesse in de smaak of gewone honger zijn geen omstandigheden die aan deze voorwaarden voldoen. Rechtsgeleerden leggen dit verband ongeveer als volgt uit: als iemand door verhongering met de dood wordt bedreigd, mag diegene, als er absoluut niets anders te eten is, zoveel varkensvlees eten als nodig is om het levensgevaar te overwinnen. Niet meer! 

Hoe gaat onze artikelenreeks over ‘halal’ verder?

Met wat we tot nu toe hebben besproken, is nog niet alles gezegd over wat in de voeding van moslims is toegestaan (halal) en verboden (haram). Hierna bekijken we de overleveringen in combinatie met verschillende verzen uit de Koran en geografische omstandigheden. Die combinatie heeft de islamitische rechtsgeleerdheid in staat gesteld uitspraken te doen over nog meer toegestane en verboden voedingsmiddelen. Wie de theorie wil overslaan: in onze shop vindt u geteste halal snoep zonder varkensgelatine. 

Opmerkingen

¹Al in het vorige artikel hadden we het over de soenna. Wat is de soenna van de profeet Mohammed (s)? Eenvoudig gezegd omvat de soenna alles wat de profeet uitdrukkelijk heeft gezegd, gedaan, toegestaan en verboden, maar ook alles wat hij stilzwijgend heeft aanvaard of geduld. Op basis van al deze overleveringen kan een beeld worden geschetst van zijn leven en werk. Dat beeld wordt naast de Koran als bron gebruikt om fundamentele antwoorden te vinden op islamitische vragen, zoals in dit geval over voeding.